Προϊόντα

  • Περιγραφή
  • Επιπτώσεις
  • Υπνική άπνοια και καρδιαγγειακά ευρήματα
  • Συμπτώματα
  • Επιδημιολογία
  • Αντιμετώπιση
  • Διαδικασία ελέγχου και εφαρμογής θεραπείας
  • Μέθοδοι ανίχνευσης υπνικής άπνοιας
  • Καρδιολογικές παρατηρήσεις στην ανίχνευση υπνικής άπνοιας

ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ

Το φαινόμενο της υπνικής άπνοιας αφορά στην διαταραχή ή ακόμη και διακοπή της αναπνοής κατά την διάρκεια του ύπνου για πολλά και επαναλαμβανόμενα διαστήματα, το καθένα από τα οποία διαρκεί πάνω από 10 δευτερόλεπτα [1],[2],[3].

Οι άπνοιες χωρίζονται σε αποφρακτικές, κεντρικές και μικτές. Η μεγάλη πλειοψηφία είναι αποφρακτικού χαρακτήρα και συνίστανται στην φραγή του φάρυγγα λόγω απώλειας κατά τον ύπνο, του τόνου των μυών οι οποίοι κατά την εγρήγορση διατηρούν τις ανώτερες αναπνευστικές οδούς ανοικτές [4],[5].

Φυσιολογική αναπνευστική οδός

Αποφραγμένη αναπνευστική οδός

Η απώλεια φυσιολογικής αναπνοής διαταράσσει τα επίπεδα αερίων στο αίμα (Ο2 και CO2) με αποτέλεσμα να διεγείρεται ο εγκέφαλος και να διακόπτεται ο βαθύς ύπνος προκειμένου να επανέλθει ο τόνος και να επιτραπεί η αναπνοή [6],[7].
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να καταργείται η ρυθμιστική λειτουργία του βαθέως ύπνου.

Ανατομικές ιδιαιτερότητες, αυξημένο σωματικό βάρος, κάπνισμα και χρήση αλκοόλ συντελούν στην εκδήλωση του φαινομένου σε ορισμένες ομάδες του πληθυσμού [8].
Επιπτώσεις
Ασθενείς με υπνική άπνοια παρουσιάζουν καρδιαγγειακά προβλήματα, υψηλή αρτηριακή πίεση, κατάθλιψη, μειωμένη λίμπιντο, απώλεια μνήμης και συγκέντρωσης, ενώ διατρέχουν έως και 12 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο από τον γενικό πληθυσμό να προκαλέσουν τροχαίο ή εργατικό ατύχημα.

Υπνική άπνοια και καρδιαγγειακά ευρήματα [9],[10],[11],[12],[13],[14],[15],[16]
•    Κυκλικές αυξομειώσεις καρδιακής συχνότητας (βραδυκαρδία-μεταπνοική ταχυκαρδία)
•    Κομβική αρρυθμία, βραδυαρρυθμίες (παύσεις, κολποκοιλιακός αποκλεισμός, πρώιμες συστολές)
•    Υπερτροφία – δυσλειτουργία αριστερής / δεξιάς κοιλίας (πνευμονική καρδιά)
•    Στεφανιαία νόσος / έμφραγμα του μυοκαρδίου
•    Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια
•    Έντονες κυκλικές αυξομειώσεις της αρτηριακής πίεσης (αυξειμένα φορτία - αγγειοσπασμός)
•    Αναστολή της βραδινής πτώσης πίεσης (non-dipping)
•    Πνευμονική υπέρταση

Η άπνοια κατά τον ύπνο εμφανίζεται στην κορυφή του πίνακα αιτιών αυξημένης αρτηριακής πίεσης του JNC 7 (The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure) [17], σελ 7.

Συμπτώματα [18],[19]
•    έντονο ροχαλητό κατά τον ύπνο με απότομες παύσεις
•    ανήσυχος ύπνος
•    νυκτερινή συχνοουρία
•    γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση κατά τον ύπνο
•    απώλεια συγκέντρωσης και μνήμης κατά την διάρκεια της ημέρας
•    διαταραχή της ενεργητικότητας και συμπεριφοράς κατά την ημέρα
•    υπνηλία και τάση για ύπνο σε οποιαδήποτε ευκαιρία

Επιδημιολογία
Οι περισσότερες μελέτες θεωρούν ότι η συχνότητα εμφάνισης της υπνικής άπνοιας στον γενικό πληθυσμό φτάνει το 5%, ενώ άλλες ανεβάζουν το ποσοστό σε 9% [20],[21].
Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών δεν έχει διαγνωσθεί. Στις περισσότερες των περιπτώσεων οι ίδιοι οι ασθενείς δεν έχουν επίγνωση της υπνικής τους διαταραχής και εκτιμούν ότι τα συμπτώματά τους οφείλονται σε κάποια άλλη τυπική πάθηση ή ότι είναι αποτέλεσμα κακής φυσικής κατάστασης ή της ηλικίας.

Αντιμετώπιση [22],[23],[24]
1.    Η ήπια αντιμετώπιση του προβλήματος έγκειται στην απώλεια βάρους, αλλαγή των διατροφικών συνηθειών και αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ, ειδικά πριν τον ύπνο.
2.    Ενδοστοματικά προσθέματα διευκολύνουν την αναπνοή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
3.    Δεν υπάρχει αποτελεσματική φαρμακευτική αγωγή.
4.    Η χειρουργική επέμβαση συνιστάται σε ειδικές περιπτώσεις αλλά γενικά αποδείχτηκε ότι δεν προσφέρει αποτελέσματα σε βάθος χρόνου και οι ασθενείς υποτροπιάζουν.
5.    Η χρήση νευροερεθιστή για την διατήρηση του τόνου των μυών βρίσκεται σε ερευνητικό επίπεδο χωρίς ενθαρρυντικά αποτελέσματα προς το παρόν.
6.    Η χρήση θετικής πίεσης αέρα μέσω της μύτης για να διατηρείται η ανώτερη αναπνευστική οδός ανοικτή (CPAP), είναι ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης με καλά αποτελέσματα. Προϋποθέτει την χρήση συσκευής κατά την διάρκεια του ύπνου, γεγονός το οποίο επηρεάζει αρνητικά τη συμμόρφωση του ασθενούς.
Διαδικασία ελέγχου και εφαρμογής θεραπείας
Για την βεβαίωση ύπαρξης υπνικής άπνοιας και την αντιμετώπισή της, ο ασθενής πρέπει να υποβληθεί σε πλήρη πολύ-υπνική μελέτη σε εργαστήριο ύπνου όπου αναλύονται όλες οι σχετικές παράμετροι περιλαμβανομένου του Ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG) και Ηλεκτρο-οφθαλμογραφήματος (EOG) για την σταδιοποίηση του ύπνου και τον εντοπισμό των αφυπνίσεων[25]. Συγκεκριμένα:

1.    Ο ασθενής με τα παραπάνω συμπτώματα ελέγχεται σε εργαστήριο μελέτης ύπνου όπου πιστοποιείται κατά την διάρκεια της πρώτης νύχτας το πρόβλημα της άπνοιας και αποφασίζεται αν χρήζει αντιμετώπισης με CPAP.
2.    Εάν ο ασθενής είναι θετικός, ακολουθεί δεύτερη συνεδρία όπου κοιμάται με χρήση συσκευής συνεχούς θετικής πίεσης, η οποία ρυθμίζεται έως ότου ανασταλθούν τα ευρήματα.
3.    Ο ασθενής επισκέπτεται περιοδικά το εργαστήριο για επανέλεγχο και ρύθμιση της συσκευής.

Είδη συσκευών θετικής πίεσης
Υπάρχουν δύο βασικά είδη και παραλλαγές αυτών, η απλή CPAP και η αυτόματη autoPAP. Οι δύο εκδοχές διαφέρουν στο ότι η πρώτη ρυθμίζεται από ειδικό τεχνικό να παρέχει μια σταθερή θετική πίεση αέρα ενώ η δεύτερη προσαρμόζει μόνη της αυτή την πίεση αναλόγως με τις συνθήκες και τις μετρήσεις που παίρνει από τον ασθενή και πάντως εντός κάποιων ορίων λειτουργίας.

Μέθοδοι ανίχνευσης υπνικής άπνοιας
Η συνηθέστερη μέθοδος αρχικής αξιολόγησης ενός ασθενή είναι η λήψη ιστορικού.
Οι ερωτήσεις πού τίθενται συνήθως είναι:

1.    Εάν ο ασθενής εμφανίζει συμπτώματα υπνηλίας κατά την διάρκεια της ημέρας
2.    Εάν πάσχει από πρωινούς πονοκεφάλους
3.    Εάν διαπιστώνει προβλήματα συγκέντρωσης και απώλεια μνήμης (ειδικά πρόσφατης).
4.    Εάν εμφανίζει συμπτώματα επιθετικότητας ή υπερκινητικότητας
5.    Εάν ροχαλίζει έντονα κατά τον ύπνο
6.    Εάν έχει ανήσυχο ύπνο και εφιάλτες
7.    Εάν ιδρώνει κατά τον ύπνο

Ειδικά για τη πρώτη ερώτηση υπάρχει η ευρέως αποδεκτή κλίμακα Epworth (επισυν. 1), η οποία επιχειρεί να ποσοτικοποιήσει την ημερήσια υπνηλία.

Ο ασθενής καλείται να βαθμολογήσει τη τάση του για ύπνο σε συγκεκριμένες δραστηριότητες. Όπου:

0:     καμία πιθανότητα να κοιμηθεί
1:     ελάχιστη πιθανότητα να κοιμηθεί
2:     μέτρια πιθανότητα να κοιμηθεί
3:    μεγάλη πιθανότητα να κοιμηθεί

Οι βαθμοί όλων των ερωτήσεων αθροίζονται και το αποτέλεσμα εκτιμάται ως εξής:

0-7 :    φυσιολογική συμπεριφορά
8-9 :    μέτρια πιθανότητα υπνικής διαταραχής
10-15 :    σημαντικά υπνικός πιθανόν χρήζει ιατρικής αντιμετώπισης
16-24 :    υπέρ του δέοντος υπνικός, χρήζει ιατρικής αντιμετώπισης    
Καρδιολογικές ενδείξεις στην ανίχνευση υπνικής άπνοια [10]
1.    Ανεύρεση υπερτροφίας δεξιάς-αριστερής κοιλίας στο ηπερηχοτομογράφημα της καρδιάς.
2.    Απουσία νυκτερινής πτώσης της αρτηριακής πίεσης στην 24ωρη μελέτη.
3.    Νυκτερινή κομβική αρρυθμία στην 24ωρη μελέτη με Holter.
4.    Μη ανταπόκριση της πίεσης στην προσπάθεια φαρμακευτικής ρύθμισης.

Πλέον του ιστορικού και των παραπάνω παρατηρήσεων υπάρχουν αξιόπιστες μέθοδοι που προσφέρουν τεκμηριωμένες ενδείξεις βασισμένες σε μετρήσεις μίας φυσιολογικής παραμέτρου η οποία μεταβάλλεται με την άπνοια, η σημαντικότερη των οποίων είναι ο κορεσμός του οξυγόνου στο αίμα.
Οι μέθοδοι αυτοί έχουν το πλεονέκτημα ότι εφαρμόζονται εύκολα και έχουν ελάχιστη επιβάρυνση στον ασθενή.
Η χρήση τους πρέπει πάντως να περιορίζεται στην αρχική εκτίμηση και όχι στην διάγνωση, για την οποία επιβάλλεται πλήρης πολύ-υπνική μελέτη.


Το παρών σημείωμα έχει ενημερωτικό / εισαγωγικό χαρακτήρα και δεν αποσκοπεί να υποκαταστήσει με κανένα τρόπο τα ειδικά επιστημονικά συγγράμματα.
Υπάρχει Ελληνική και διεθνής βιβλιογραφία σχετικά με το σύνδρομο της άπνοιας στον ύπνο για την ενδελεχή και τεκμηριωμένη μελέτη του συνδρόμου.
Επισυνάπτονται αναφορές και περιλήψεις από άρθρα σχετικά με τις επιπτώσεις του συνδρόμου ώστε να διευκολυνθεί ο αναγνώστης που θέλει να ανατρέξει σε πρωτότυπες πηγές.



Βιβλιογραφία

Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998.

Εμμ. Βαγιάκης, Χαρ. Ρούσσος. Σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο. Διαταραχές του ύπνου, αντιμετώπιση στη γενική Ιατρική, επιμέλεια Κ.Ρ. Σολδάτος,  Ιατρικές Εκδόσεις Σελίδα 1993.



Παραπομπές

1.    Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998. σελ 31.
2.    Εμμ. Βαγιάκης, Χαρ. Ρούσσος. Σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο. Διαταραχές του ύπνου, αντιμετώπιση στη γενική Ιατρική, επιμέλεια Κ.Ρ. Σολδάτος,  Ιατρικές Εκδόσεις Σελίδα 1993. σελ 164.
3.    Hussain A. Obstructive sleep apnoea syndrom. Surgery 1990; 87 :2085-7
4.    Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998. σελ 34-41.
5.    Εμμ. Βαγιάκης, Χαρ. Ρούσσος. Σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο. Διαταραχές του ύπνου, αντιμετώπιση στη γενική Ιατρική, επιμέλεια Κ.Ρ. Σολδάτος,  Ιατρικές Εκδόσεις Σελίδα 1993. σελ 168.
6.    Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998. σελ 50-52.
7.    Εμμ. Βαγιάκης, Χαρ. Ρούσσος. Σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο. Διαταραχές του ύπνου, αντιμετώπιση στη γενική Ιατρική, επιμέλεια Κ.Ρ. Σολδάτος,  Ιατρικές Εκδόσεις Σελίδα 1993. σελ 171.
8.    Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998. σελ 47-49.
9.    Εμμ. Βαγιάκης, Χαρ. Ρούσσος. Σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο. Διαταραχές του ύπνου, αντιμετώπιση στη γενική Ιατρική, επιμέλεια Κ.Ρ. Σολδάτος,  Ιατρικές Εκδόσεις Σελίδα 1993. σελ 172-173, 177-179.
10.    Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998. σελ 88, 143-166.
11.    Ryan CM, Usui K, Floras JS, Bradley TD. Effect of continuous positive airway pressure on ventricular ectopy in heart failure patients with obstructive sleep apnoea. Thorax. 2005 Sep;60(9):781-5. Epub 2005 Jun 30.
12.    R Schulz, H J Eisele and W Seeger .Nocturnal atrial fibrillation in a patient with obstructive sleep apnoea
13.    E Sforza, L Laks, RR Grunstein, J Krieger, and CE Sullivan. Time course of pulmonary artery pressure during sleep in sleep apnoea syndrome: role of recurrent apnoeas. Eur Respir J 1998; 11: 440-446
14.    Alberto Alonso-Fernández, PhD; Francisco García-Río, PhD; Miguel A. Racionero, PhD; José M. Pino, PhD; Fernando Ortuño, MD; Isabel Martínez, MD and José Villamor, PhD. Cardiac Rhythm Disturbances and ST-Segment Depression Episodes in Patients With Obstructive Sleep Apnea-Hypopnea Syndrome and Its Mechanisms Chest. 2005;127:15-22.
15.    Abu S. M. Shamsuzzaman, MBBS, PhD; Bernard J. Gersh, MBChB, DPhil; Virend K. Somers, MD, DPhil Obstructive Sleep Apnea Implications for Cardiac and Vascular Disease
16.    Joseph Harbison, MB, BCh; Philip O’Reilly, MB, BCh and Walter T. McNicholas, MD, FCCP Cardiac Rhythm Disturbances in the Obstructive Sleep Apnea Syndrome Effects of Nasal Continuous Positive Airway Pressure Therapy Chest. 2000;118:591-595.
17.    The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure
18.    Εμμ. Βαγιάκης, Χαρ. Ρούσσος. Σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο. Διαταραχές του ύπνου, αντιμετώπιση στη γενική Ιατρική, επιμέλεια Κ.Ρ. Σολδάτος,  Ιατρικές Εκδόσεις Σελίδα 1993. σελ 174-176.
19.    Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998. σελ 68-78.
20.    Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998. σελ 64.
21.    Εμμ. Βαγιάκης, Χαρ. Ρούσσος. Σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο. Διαταραχές του ύπνου, αντιμετώπιση στη γενική Ιατρική, επιμέλεια Κ.Ρ. Σολδάτος,  Ιατρικές Εκδόσεις Σελίδα 1993. σελ 164.
22.    G Liistro, G Aubert, and DO Rodenstein. Management of sleep apnoea syndrome. Eur Respir J 1995; 8: 1751-1755
23.    Μάνος Α. Αλχανάτης. Διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο. Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδη 1998. σελ 92-132.
24.    Εμμ. Βαγιάκης, Χαρ. Ρούσσος. Σύνδρομο άπνοιας κατά τον ύπνο. Διαταραχές του ύπνου, αντιμετώπιση στη γενική Ιατρική, επιμέλεια Κ.Ρ. Σολδάτος,  Ιατρικές Εκδόσεις Σελίδα 1993. σελ 181-185.
25.    Εμμ. Βαγιάκης. Η πολυσωματοκαταγραφική μελέτη ύπνου (πολυυπνογραφία) και το εργαστήριο ύπνου. Πνεύμων 2004, 17(2):138-144.





Σχετικές σελίδες στο διαδίκτυο

http://www.entcolumbia.org/osa.htm
http://www.emedicine.com/ped/topic2114.htm
http://www.medicinenet.com/sleep_apnea/article.htm
http://www.helpguide.org/life/sleep_apnea.htm
http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000811.htm

ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ
(για περισσότερες λεπτομέρεις κάντε κλίκ)

  • ela medical-sorin 1.JPG
  • fiab logo.jpg
  • inno_logo1.jpg
  • lode.png
  • Logo-progetti.jpg
  • meditech_logo.jpg
  • mir-logo.jpg
  • Primedic_Logo.jpg
  • talley.jpg